Þann fjórða mars síðastliðinn samþykkti Alþingi lög sem gera ráð fyrir því að í stjórnum opinberra hluta- og einkahlutafélaga, þar sem stjórnarformenn eru fleiri en þrír skuli hlutfall hvors kyns í stjórninni vera að minnsta kosti 40% fyrir lok ársins 2013. Uppruna löggjafarinnar má rekja til Norðmanna en þeir lögfestu kynjakvóta í stjórum fyrirtækja fyrstir þjóða fyrir fáeinum árum.

Ekki eru allir á eitt sáttir með nýju löggjöfina sem hefur mætt töluverðri gagnrýni.
Andstæðingar kynjakvótans hafa meðal annars bent á að slíkar aðgerðir séu á skjön við jafnréttissjónarmið. Kynjakvótar feli í sér óhæfileg afskipti af vali í stjórn fyrirtækja og margir telja að konur eigi að komast áfram á eigin verðleikum óháð kyni. Valdboð af þessu tagi geta því reynst allt að því lítilslækkandi fyrir konur. Þá óttast sumir að vanhæfir umsækjendur verði ráðnir í stjórnir fyrirtækja.

Fagnaðarerindi fyrir þjóðina

Formaður jafnréttisnefndar SHÍ, Halla Tryggvadóttir segir þessa löggjöf vera eitt skref í átt að jafnrétti kynjanna. „Ég lít á kynjakvóta sem tæki til þess að jafna skekkju sem er fyrir hendi í samfélaginu. Skekkjan kemur fram í útskýrðum launamun kynjanna, hún kemur fram þegar stjórnendur fyrirtækja eru ráðnir og í þjóðfélagsumræðunni. Þessi skekkja mun ekki jafnast að sjálfu sér og þess vegna eru kynjakvótar nauðsynlegt verkfæri stjórnvalda.“ Aðspurð segir hún að jafnrétti kynjanna sé ekki náð og óútskýrður launamunur kynjanna sýni fram á að enn halli á konur í atvinnulífinu. „Ég vona að með þessari löggjöf dragi úr launamun kynjanna en reynslan hefur sýnt að kynjakvótar hafa
ekki áhrif á óútskýrðan launamun, nema óbeint.“

Halla telur að löggjöfin muni auka völd kvenna í atvinnulífinu. „Hins vegar finnst mér
mikilvægt að fólk líti ekki svo á, að með kynjakvóta séu konur að fá óverðskulduð völd á kostnað karlmanna, heldur eru völdin að dreifast jafnar á milli kynjanna. Þar að auki sýna rannsóknir að fyrirtæki sem stjórnað er í krafti beggja kynja, vegnar betur og hagnaður þeirra er meiri,“ bætir hún við.

Skekkjan ekki leiðrétt nema með aðkomu löggjafans

Guðbjörg Eva H. Baldursdóttir, lögfræðingur og frambjóðandi í 9. sæti á lista Samfylkingarinnar í Reykjavík segir löggjöfina vera stórt skref, ekki einungis í jafnréttisbaráttu kvenna heldur ennfremur fyrir rekstrarumhverfi fyrirtækja hér á landi. „Málið er fyrst og fremst réttlætismál sem jafnframt er til þess fallið að stuðla að margbreytileika í stjórnum fyrirtækja en í því felst farsæld og auður.“ Hún álítur að karlmenn hafi haft ákveðna forgjöf í atvinnulífinu hingað til, þar sem þeir eru í meirihluta fjármagnseigenda. „Kynjakvótinn sem slíkur er ekki meðgjöf til kvenna heldur jafnaðaraðgerð. Sú skekkja sem hefur verið viðloðandi í stjórnun fyrirtækja verður ekki leiðrétt nema með aðkomu löggjafans. Konur hljóta að fagna frumvarpinu og ekki aðeins konur, því aukin hlutdeild þeirra í rekstri fyrirtækja snertir hag allra í landinu,“ segir hún að lokum og óskar þjóðinni til hamingju.

Þess má geta að þingmenn allra flokka nema Sjálfstæðisflokks greiddu atkvæði með frumvarpinu sem samþykkt var með atkvæðum 32 þingmanna. Ellefu þingmenn sátu hjá í atkvæðagreiðslunni.