Gunnar Theodór Eggertsson og Steindýrin hans hafa farið sem eldur í sinu íslenskra barnabókmennta undanfarið, en nú á dögunum hreppti bókin einmitt Íslensku barnabókaverðlaunin. Það var því ekki annað hægt að segja en að maður sæi fram á ævintýralegt kvöld í sófanum við lestur bókarinnar. Höfundurinn, andstætt steindýrunum sjálfum, er ungur að árum, aðeins tuttugu og sex ára, og er þetta hans fyrsta verk. Í viðtali Morgunblaðsins segir Gunnar að aðdragandi bókarinnar hafi verið sögustundir í frísundaheimili nokkru, þar sem börnin voru viðstödd spunann, og er útkoman því nokkuð hefðbundin barnasaga um hetjur og ævintýri.
Sagan hefst á nokkrum vinum sem búa í litlum bæ á Íslandi, en þar er að sjálfsögðu ekki allt með felldu. Undarlegir hlutir fara að gera vart við sig og halda vinirnir þrír af stað í leit að uppsprettu vandræðanna. Eftir að hafa komist að því að vandræðin í þessum litla bæ eru aðeins toppurinn á ísjakanum halda þau för sinni áfram, og eins og ævintýrunum einum er lagið eru þessi ungmenni engan veginn búin undir þá leyndardóma sem koma í ljós. Með viljann einan að vopni halda hetjurnar því af stað í hættulegan leiðangur þar sem veruleikinn er skilinn eftir og við taka undirheimafljót, skrímsli og huldumenn. Vinirnir þrír eru brátt farnir að ferðast um heiminn þveran og endilangan til að uppræta það sem eitt sinn fór úrskeiðis.
Greina má svipaða ádeilu og sjá má í bókum Tolkiens en iðnvæðingin er ekki í hávegum höfð í heimi steindýrana. Hið illa ástand hefur skapast vegna mengunar og græðgi mannanna og fullorðna fólkið er ófært um að sjá álögin fyrr en það er orðið um seinan. Sakleysi barnanna og gott hjartalag er því nokkurskonar hugvekja fyrir lesendur, ásamt hvatningu um að skilja og virða umhverfi sitt.
Verkið í heildina ber með sér keim sögu sem spunnin er upp í sögustundum og rödd aðalsögupersónunnar minnir á rödd foreldra um allan heim sem segja sögur og ævintýri samhliða því að hátta börnin sín. Þessi sögustíll býður jafnt uppá kosti og ókosti, en.sagan flæðir eðlilega áfram og persónusköpun verður betri eftir því sem líður á verkið. Flækjur og vandræði hrjá hetjurnar staðfastlega þegar hægir á sögunni og sífellt koma fram nýjar persónur og hindranir. Á móti kemur að sagan er jafn götótt og allar aðrar sögur sem spunnar eru upp á staðnum. Misfellur koma upp og enginn tæmandi skilningur næst auk þess sem persónurnar eru ósamkvæmar sjálfum sér eftir því sem hentar framgangi sögunnar. Þó verður að hafa í huga að verkið er barnabók, en formið gerir óneitanlega minni kröfu um röð og reglu. Hinn lauslegi stíll bókarinnar verður því að teljast jákvæður og erfitt er að þræta fyrir þá töfra sem honum fylgja.
Ekki verður hjá því komist að meta ævintýri út frá öðrum ævintýrum, og skoða hversu vel höfundurinn nær að brjóta upp formið. Steindýrin eru vissulega skemmtileg, en frumleikinn er því miður af skornum skammti. Eftir að hafa lesið um ferðir þremenningana verður að viðurkenna að hér er á ferð mjög klassískt og hefðbundið ævintýri, en hetjurnar takast á við byrjun, ris og sögulok eftir fyrirframgefinni uppskrift. Ferðalagið sjálft skapar þó sérstakan ævintýrablæ, en vinirnir leggja á sig ferð þvert yfir hnöttinn og kynnast ýmiskonar menningu. Margar merkilegar persónur ber á góma og allt saman myndar þetta skemmtilegan hrærigraut töfra og vináttu.
Þó nær sjarminn og spennan ekki nema hálfa leið og höfundur þessarar greinar telur ólíklegt að sagan um þremenningana bætist í hóp ógleymanlegra ævintýra. Allt í allt er bókin auðveld aflestrar og skemmtileg meðan á stendur en skilur lítið eftir sig. Sagan nær sér einfaldlega ekki á flug, sér í lagi ef tekið er mið af hinum takmarkalausu töfrum sem form barnabókarinnar býður uppá.
Höfundur: Jóna Hildur Sigurðardóttir